Huisvestingsmaatschappij toont zich voortrekker in circulair bouwen

Gevel- en dakmaterialen van PAVATEX sluiten dichtst aan bij visie huisvestingsmaatschappij Zonnige Kempen: duurzaam en circulair bouwen

 

In hun zoektocht naar recycleerbare recuperatiematerialen voor de uitbreiding van hun eigen kantoren kwam sociale huisvestingsmaatschappij Zonnige Kempen uit Westerlo bij het PAVATEX-gamma van SOPREMA uit. De daaruit gekozen materialen voor de isolatie van de gevel- en het hellend dak en de gevelbekleding beantwoorden als geen ander aan de vooropgestelde duurzaamheidsvereisten, zonder aan isolatiekwaliteiten of esthetische waarde in te boeten.

Nood aan verruiming

Al sinds de oprichting in 1963 onderscheidt sociale huisvestingsmaatschappij Zonnige Kempen zich door duurzaam bouwen in al haar projecten centraal te stellen. Met het eind 2018 goedgekeurde CHARM-project, door de Europese Unie gesubsidieerd, tonen ze zich een voorloper in circulair bouwen. Zo ook toen hun eigen kantoren aan verruiming toe waren. “We betrokken het pand in de jaren 90 en hadden toen zo’n 800 woningen in onze verhuurportefeuille”, legt Luc Stijnen, directeur van sociale huisvestingsmaatschappij Zonnige Kempen, uit. “Dat aantal is meer dan verdubbeld. Vandaag beheren we zo’n 2.300 woningen en daar komen jaarlijks nog een tachtigtal woningen bij. Ook ons aantal medewerkers is bijgevolg gestegen van vijf naar twintig.”

Hoewel het 450 m2 grote kantoorpand een doorsnee rijhuis op de Grote Markt in Westerlo lijkt, liet het toch nog ruimte voor ‘inbreiding’. Op meerdere bouwniveaus, bovendien. De vrijliggende kavel tussen de bestaande bebouwing, voorheen parking, vulde Zonnige Kempen op met 350 m2 kantoorruimte en erboven twee appartementen van 90 m2. Zo ‘vervolledigt’ de uitbouw ook de stadsgevel aan de achterliggende straat. De basisvereiste: het hele project opzetten vanuit de overtuiging circulair te bouwen.

Afgetoetst en goedgekeurd

“Binnen ons bouwteam gingen we op zoek naar de materialen die het best aan de vereisten om uitsluitend met duurzame en recycleerbare materialen te werken tegemoetkwamen”, zegt Luc. “We toetsten de voorstellen en voorontwerpen niet enkel af op productiewijze, maar ook op de mogelijkheden om het product verder te verwerken in geval van afbraak.” Ze gingen onder meer te rade bij Ecomat, een speciaalhandel in duurzaam, gezond en ecologisch bouwen en wonen.

“Deze gevel- en dakmaterialen sluiten als geen ander aan bij de kwaliteitseisen en onze visie qua duurzaamheid en circulariteit.” – Luc Stijnen, Directeur van Zonnige Kempen

“Aanvankelijk gaf het lastenboek me de indruk dat er gekozen was voor een klassieke opbouw, in te vullen met ecologische materialen”, zegt Rein De Pooter, technisch commercieel medewerker bij Ecomat. “Omdat de meerwaarde van houtwolmaterialen zo niet ten volle tot uiting komt, gaf ik hierbij een aantal randopmerkingen. Uiteindelijk kwamen we uit op een mooi pakket van biologische materialen met voordelen op zowel technisch gebied als qua comfort voor de gebruiker.”

“Qua isolatie- en esthetische kwaliteiten en in duurzaamheid sprong SOPREMA’s PAVATEX-gamma erboven uit”, aldus Luc. “Het beantwoordde ook mooi aan onze recycleerbaarheidscriteria.” “Het is trouwens uniek dat één leverancier het volledige hellende dak met biologische dakisolatie, dakhuid en dampscherm in systeem kan aanbieden”, voegt Rein eraan toe. Voor de isolatie van de gevel koos het Zonnige Kempen bouwteam voor 22 cm dik Pavaflex Plus houtvezelisolatiemateriaal. Op het hellend dak staat PAVATEX Isoroof in voor de isolatie. Pavaplan stabiliteitsplaten voor houtskeletbouw zorgen voor de luchtdichting aan de binnenzijde, terwijl de keuze voor de gevelbekleding op bepleisterbare Pavawall-GF isolatieplaten van 10 cm dik viel.

Aangename, vlotte en snelle verwerking met minimaal snijverlies

“De verwerker ondervindt voordelen die niet min zijn”, aldus Rein. “De materialen voelen warm en aangenaam aan. Omdat de platen homogeen van samenstelling en aan twee zijden bruikbaar zijn, is er minder snijverlies. De weinige snijresten kunnen eigenlijk gewoon opnieuw in de productie verwerkt worden. De verdiepingshoge Pavaplan-plaat laat zich nieten en om ze luchtdicht te maken volstaat het om de verticale naad om de 1,80 m af te kleven met tape: makkelijk en snel. Dat je meer met mechanische bevestigingen werkt maakt demonteren en opnieuw monteren makkelijk.”

Het gaat om organisch materiaal. Om te vermijden dat er zich vocht zou ophopen in de platen, is het belangrijk de plaatsingsvoorschriften strikt te volgen en de detaillering tot in de puntjes te verzorgen, weet Luc. “Gelukkig konden we zowel in de conceptuele fase als bij de uitvoering op de ondersteuning van onze Ecomat- en SOPREMA-experts rekenen. Zij kwamen op de wekelijkse werfvergaderingen de procedures en randvoorwaarden toelichten en hielden ook bij de werken zelf een oogje in het zeil.”

Duurzaam, circulair materiaal dat perfect aan de kwaliteitseisen beantwoordt

Het PAVATEX-gamma past perfect in het plaatje om het volledige project in recuperatiematerialen uit te werken en heeft tal van voordelen voor de eindgebruiker. “Dankzij thermische inertie zorgt Pavaflex Plus niet enkel voor een uitstekende warmte-isolatie en dus minder warmtevraag bij koud weer, maar ook voor behoud van een koel binnenklimaat bij warm weer”, zegt Rein. “Deze houtvezelisolatie beschikt verder over een optimale vochtregulatiecapaciteit. Om het even welke activiteit er in een bepaalde ruimte plaatsvindt, het blijft er even aangenaam, ook qua vochtigheidsgraad. Omdat dit product een hoge flexibele volumieke massa heeft, draagt het sterk bij tot demping van het omgevingslawaai. Zo krijg je een eiland van rust midden in het stadscentrum. De Pavaplan-isolatieplaten zijn dan weer ideaal voor het binnenklimaat, omdat ze geen lijm bevatten en dus niet voor uitwaseming van lijmcomponenten zorgen.”

“Dit mooie pakket van biologische materialen biedt heel wat voordelen, zowel op technisch gebied als qua comfort voor de gebruiker.”- Rein De Pooter, technisch commercieel medewerker bij Ecomat

“Deze gevel- en dakmaterialen sluiten als geen ander aan bij de kwaliteitseisen en de visie die we vooropstelden”, besluit Luc tevreden. “Breiden we in de toekomst nog verder uit? Dan kunnen we beide appartementen als extra kantoorruimte inrichten en integreren dankzij de open structuur die we hanteerden. Sneuvelen daarbij wanden? Dan mogen we gerust zijn dat ze mooi terug in de kringloopeconomie versmelten.”

Circulair bouwen is toekomstgericht bouwen, want in dit model worden duurzame en milieuvriendelijke bouwmaterialen zo lang mogelijk gebruikt, én wordt dat gebruik en de historiek ervan goed gedocumenteerd. Afval transformeert tot een kwalitatieve grondstof voor nieuwe producten via ‘upcycling’. Om aan circulair bouwen te kunnen doen, is het dus niet alleen belangrijk om te investeren in levensduurverlenging en maximaal waardebehoud van materialen, maar ook in praktische aspecten zoals slimme bevestigingsmethodes die hergebruik vergemakkelijken. ‘Demonteerbaar’ en ‘modulair’ zijn hierbij de kernwoorden. Dat betekent dat al in de ontwerpfase aandacht moet gaan naar circulaire exploitatie. Circulair bouwen is een holistische methode die niet alleen producten op het einde van hun leven nuttig wil hergebruiken, maar die ook aandacht heeft voor de manier waarop ze worden ontworpen, vervaardigd en toegepast, zowel wat betreft grondstoffengebruik als energie.

Ons gamma houtvezelisolatie, PAVATEX, past perfect in het circulaire bouwmodel. De isolatieplaten zijn stuk voor stuk gemaakt van restmateriaal van zagerijen, dus er worden geen nieuwe bomen voor gekapt. Zelfs al het afval dat komt kijken bij het productieproces krijgt een tweede leven als hernieuwbare energiebron. De houtvezelisolatie van PAVATEX maakt circulair bouwen mogelijk via verschillende toepassingen: zowel voor de binnenzijde van de woning (vloer, binnenzijde gevel en wand) als voor buitengebruik (denk aan gevelbekleding, buitengevelisolatie en daken). Kortom: het materiaal leent zich voor de volledige bouwschil van een circulair bouw- of renovatieproject.

Ten eerste leent houtvezelisolatie zoals PAVATEX zich prima voor circulair bouwen. Het materiaal is gemaakt van houtvezels afkomstig uit resten van zagerijen (nooit uit bewuste kap) en tijdens het hypermoderne productieproces worden zoveel mogelijk hernieuwbare energiebronnen ingezet. Dit leidt tot een bijzonder hoogwaardig en milieuvriendelijk product dat niet alleen erg lang meegaat, maar bovendien ook 100% gerecycleerd of zelfs gecomposteerd kan worden. Dat maakt houtvezelisolatie de ideale keuze voor circulaire projecten! De bevestigingsmethodes zijn daarbij wel cruciaal. Kies voor losliggende systemen of mechanische bevestiging; niet voor gelijmde systemen. Ten tweede is XPS geschikt voor circulaire bouw- of renovatieprojecten. Het materiaal is gemaakt van afval (EPS-afvalresten zijn een dankbare grondstof voor XPS) en is zelf evengoed 100% recycleerbaar. Bij de productie gaat bovendien niets verloren, want het afval gaat gewoon terug in de productie. Opnieuw verdienen de bevestigingsmethodes wel aandacht: plaats de XPS-platen losliggend voor een omkeerdak of bevestig ze mechanisch, maar verlijm ze niet, want dat verhindert hergebruik.

Circulair bouwen is gericht op het sluiten van de materiaalkringloop: elk bouwmateriaal krijgt niet alleen een lang leven, maar daarna zelfs een tweede leven als grondstof voor nieuwe producten. Zo’n systeem is vanzelfsprekend milieuvriendelijk en duurzaam, niet alleen omdat het ‘zero waste’ veroorzaakt  (en dus geen nieuw afval oplevert), maar ook omdat het bijzonder respectvol omgaat met de beperkte natuurlijke grondstoffen die we ter beschikking hebben én omdat het de voorkeur geeft aan productieprocessen die het energieverbruik en de uitstoot van broeikasgassen beperken. De materialen en plaatsingsmethodes die bij circulair bouwen horen, zijn speciaal zo ontworpen dat ze hergebruik vergemakkelijken. Dat maakt een gebouw niet meer statisch (zoals vroeger), maar flexibel en vlot aanpasbaar. Circulair bouwen sluit daardoor mooi aan bij de veranderende noden en wensen van individuele gebruikers en van de maatschappij als geheel.